Tập Cận Bình và Nguyễn Phú Trọng tựa nhau, đều giữ chức Chủ tịch nước, Tổng bí thư đảng và thống lãnh quân đội…

Bennett Murray / Bắc Phạm
Có nhiều điều tương trùng rõ rệt giữa Tập Cận Bình, Chủ tịch nhà nước Trung Quốc và Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nhà nước Việt Nam. - Ảnh: AFP

Có nhiều điều tương trùng rõ rệt giữa Tập Cận Bình, Chủ tịch nhà nước Trung Quốc và Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nhà nước Việt Nam. – Ảnh: AFP

 

Khi ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng bí thư đảng Cộng sản Việt Nam, tuyên thệ nhậm chức Chủ tịch nhà nước tại nhà Quốc Hội Hà nội tuần trước, ông ta trở thành đảng trưởng đầu tiên giữ chức Chủ tịch nhà nước kể từ những ngày còn chiến tranh tại Việt Nam.

Ông Lê Đăng Doanh, đảng viên, cố vấn kinh tế niên trưởng đã nghỉ hưu cho chính phủ Việt Nam, nói là “Phải công tâm mà nói ông Trọng là lãnh tụ nhiều quyền lực nhất tại Việt Nam kể từ Chủ tịch Hồ Chí Minh.” Ông Doanh còn nói thêm ông Trọng còn quyền lực hơn cả cựu lãnh tụ thời chiến là ông Lê Duẩn.

Năm nay 74 tuổi, ông Trọng đã quá chín năm độ tuổi để giữ chức tổng bí thư đảng tính theo nội quy của đảng Cộng sản Việt Nam, mặc dầu những đồng minh của ông trong uỷ ban trung ương đảng đã đặc miễn cho ông kể từ khi ông được bầu làm tổng bí thư lần đầu năm 2011. Ông Trọng công khai mô tả mình là lãnh tụ bất đắc dĩ, ngay cả khiêm tốn nói lời xin Việt Nam thông cảm cho ông trong diễn văn nhậm chức Chủ tịch nhà nước tại Quốc hội, có ý nói là ông ta đang giữ chức vụ Chủ tịch nhà nước là vì đất nước.

Việc ông Trọng lên chức Chủ tịch nhà nước, sau cái chết của Chủ tịch nhà nước Trần Đại Quang hồi tháng Chín, là kiêm thêm chức vụ bên cạnh chức Chủ tịch Uỷ ban Quân sự Trung ương của đảng, tổ chức quân sự quốc gia cao nhất. Điều này hàm nghĩa đây là lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, một đảng trưởng giữ ba chức vụ hàng đầu vốn được những lãnh tụ cao cấp của Trung Quốc chọn theo từ năm 1993.

Việc ông Trọng lên chức Chủ tịch nhà nước diễn ra sau đại hội đảng năm 2016; đại hội này đã chứng kiến một trong những đối thủ chính của ông Trọng bị tước mất chức thủ tướng và việc truy quét tham nhũng tiếp đó đụng đến những người nắm chức vụ cao trong bộ chính trị; nhiều người đã so sánh chuyện ông Trọng lên chức chủ tịch nước được uỷ ban trung ương đảng hậu thuẩn với chuyện tương tự của ông Tập Cận Bình bên Trung Quốc.

 

Nguyễn Phú Trọng thề nhậm chức Chủ tịch Nhà nước Việt Nam. - Ảnh: EPA

Nguyễn Phú Trọng thề nhậm chức Chủ tịch Nhà nước Việt Nam. – Ảnh: EPA

 

Ông Nguyễn Quang A, kinh tế giá nghỉ hưu và là cựu đảng viên trở thành nhà hoạt động dân chủ, nói là “Xem ra Việt Nam đang hoá nên giống Trung Quốc.”

“Các cựu chủ tịch nước, chẳng ai có nhiều tham vọng như thế,” ông A nói đến chức Chủ tịch nhà nước Việt Nam từng được coi là chức vụ mang tính hình thức tuy nắm toàn quyền trên mặt giấy tờ.

Nhưng cựu cố vấn kinh tế Doanh tỏ ra thận trọng đối với những so sánh giữa ông Trọng với ông Bình. Ông nói, “Nhiều người có thể thấy nhiều điều tương đồng trong cách cai trị giữa hai nhà lãnh đạo. Nhưng đường lối và các biện pháp của họ… tuỳ thuộc vào bối cảnh chính trị của mỗi nước.”

Hai nhà lãnh đạo đi theo hai hướng rất khác nhau để lên đến đỉnh quyền lực, theo những cách đã thể hiện qua những cách cai trị của mỗi người – theo ông Carl Thayer, giáo sư mãn đời và là chuyên gia về Việt Nam, thuộc đại học New South Wales, Úc.

Ông Trọng vào đảng năm 1968 sau khi học ngữ văn tại Hà Nội, đã làm việc nhiều chục năm chuyên hiệu đính các báo đảng chuyên giúp hình thành ý thức hệ nhà nước, nhất là cách xây dựng đảng. Theo giáo sư Thayer, ông Trọng không có công hình thành những quyết định về chính sách chính yếu trước khi được bầu làm tổng bí thư đảng cộng sản. Trong khi đó, ông Tập Cận Bình trỗi lên qua hệ thống thứ bậc của Uỷ ban Quân quản Trung ương Trung Quốc trước khi nắm giữ những vị thế khác nhau trong đảng Cộng sản tại nhiều nơi ở Trung Quốc, mà đỉnh cao là giữ chức chính uỷ thành phố Thượng Hải năm 2007 trước khi tham gia Bộ Chính Trị Trung Quốc cũng năm ấy.

Cả Tập Cận Bình và Nguyễn Phú Trọng đều giữ ba chức vụ tối cao. - Ảnh: Reuters

Cả Tập Cận Bình và Nguyễn Phú Trọng đều giữ ba chức vụ tối cao. – Ảnh: Reuters

 

Ông Thayer nói, “Ông Tập Cận bình là nhà lãnh đạo có nhiều hoạt động với kinh nghiệm sâu rộng về chính phủ thuộc các tỉnh thành và về chính sự và quân sự cấp quốc gia. Ông Trọng thì có nhân thân giữ ở mức thấp như là người đầu tiên trong số những người đồng cấp trong hàng ngũ lãnh đạo tập thể. Ông Bình tỏ ra là người hướng ngoại nhiều hơn, đã tích luỹ quyền hành và đưa ra tầm nhìn phát triển khi nắm quyền lãnh đạo.

Ông Doanh nói là có những điều tương đồng trong các cuộc chống tham nhũng ông
Bình và ông Trọng khởi xưởng. Cuộc chống tham nhũng của ông Trọng bắt đầu sau khi ông Nguyễn Tấn Dũng, cựu thủ tướng và là đối thủ của ông Trọng mất chức tại Đại hội đảng năm 2016.

Rồi ông Đinh La Thăng, Uỷ viên trung ương đảng cai trị thành phố Sàigòn, ngôi sao đang lên của Bộ chính trị dưới thời ông Dũng làm thủ tướng, đã bị cách chức không kèn không trống năm 2017 và tiếp đó bị kết án 31 năm tù ở vì tội tham nhũng khởi đi từ thời ông ta làm Chủ tịch công ty dầu khí quốc doanh.

Cuộc truy quét tham nhũng mở rộng thêm, nhắm vào những cán bộ an ninh và quân đội. Ngay cả Đức quốc đã tố cáo Việt Nam hồi năm ngoái bắt cóc ông Trịnh Xuân Thanh (một giám đốc điều hành làm việc dưới quyền ông Thăng tại công ty dầu khí quốc doanh) tại một công viên ở Bá Linh và đưa ông Thanh về Việt Nam để chịu xử án.

Trong khi giáo sư Thayer gọi ông Tập Cận Bình ảnh hưởng ông Nguyễn Phú Trọng là ‘vấn đề mở ngỏ’ thì ông Doanh không nghĩ như vậy. Ông Doanh nói ‘Đừng nghĩ ông Trọng học bài từ ông Tập hay ngược lại… Bối cảnh chính trị Việt Nam khác với bối cảnh chính trị Trung Quốc nên chuyện cóp bài của nhau không hợp lý.”

Ông Thayer cho rằng quan hệ giữa Việt Nam với Trung Quốc vẫn ‘bền vững’ khi ông Trọng giữ thêm chức Chủ tịch nhà nước, và chỉ ra rằng một trong những thay đổi lớn nhất là ông Trọng bây giờ đang giữ vị thế ngang bằng với ông Xi trong nghi lễ ngoại giao.

 

Nhiều nhà quan sát cho rằng quan hệ Việt Nam và Trung Quốc sẽ vẫn ‘bền vững’ thời ông Trọng làm Chủ tịch nhà nước. - Ảnh: AFP

Nhiều nhà quan sát cho rằng quan hệ Việt Nam và Trung Quốc sẽ vẫn ‘bền vững’ thời ông Trọng làm Chủ tịch nhà nước. – Ảnh: AFP

 

Ông nói, “Các quan hệ song phương đang mở rộng và ông Trọng sẽ tiếp tục đề cao các mối quan hệ đảng với đảng, các kỳ họp lý thuyết thường kỳ và trao đổi sĩ quan chính trị quân sự trẻ.”

Tuy nhiên ông Thayer nói thêm là cố chủ tịch nhà nước Quang, trỗi lên từ hàng ngũ Bộ công An – bộ máy an ninh chủ lực có nhiệm vụ kiểm soát chính trị nội bộ và phản gián – hẳn quan tâm đến việc chống phá gián điệp Trung Quốc và tránh sự phẫn nộ của người dân khởi đi từ việc Việt Nam tranh chấp hải phận ở vùng biển Đông.

Ông Thayer nói là “Không nhà lãnh đạo nào ở Việt Nam thân-Trung Quốc cả.”

Ông Doanh ủng hộ cách thận trọng việc ông Trọng làm Chủ tịch nhà nước, với lý luận là việc này củng cố uy tín quyền hành và chính sách của ông Trọng. Tuy nhiên, ông Doanh lo rằng tuy đảng cộng sản được uỷ thác qua hiến pháp lãnh đạo đất nước Việt Nam, nhưng chẳng hề có luật lệ nào truyền định rõ ràng về mối liên hệ giữa nhà nước và đảng cộng sản phải ra làm sao.

Với chuyện đảng trưởng bây giờ giữ luôn chức quốc trưởng, ông Doanh nói là tình trạng này cần được làm rõ. Ông nói, “Có vấn đề là cách để kiểm soát quyền hành vốn nằm trong tay duy chỉ một người”, và nói thêm cần có luật để kiểm soát giới lãnh đạo đảng điều hành đất nước Việt Nam.

Nguồn: SCMP/ mobilenews.eu

Tags:

Bình luận

Họ tên

Địa chỉ Email
Nội dung bình luận