Bạch Cung nghịch đảo chính sách, trục xuất người Việt tỵ nạn

Charles Dunst & Krishnadev Calamur

 

Donald Trump và Bộ trưởng An ninh Nội chính, Kirstien Nielsen nói chuyện trong buổi họp hồi tháng Hai. - Ảnh: Reuters

Donald Trump và Bộ trưởng An ninh Nội chính, Kirstien Nielsen nói chuyện trong buổi họp hồi tháng Hai. – Ảnh: Reuters

 

Chính phủ Trump đang tái lập nỗ lực trục xuất một số người di dân gốc Việt vốn đã được bảo vệ và sống ở Mỹ nhiều thập niên; nhiều người trong họ đã rời Việt Nam từ thời còn chiến tranh tại Việt Nam.

Đây là động thái mới nhất của tổng thống Mỹ vốn chủ trương hạn chế gắt gao người tỵ nạn và di dân vào Mỹ; động thái này của tổng thống Mỹ cũng làm nhiều người chau mày – bởi lẽ Bạch Cung đã tần ngần huỷ bỏ kế hoạch hồi tháng Tám trước khi đảo ngược chính sách. Hiện nay, chính phủ Mỹ quyết định di dân gốc Việt nào đã đến Mỹ trước khi Mỹ và Việt Nam thiết lập bang giao đều phải theo luật di trú hiện hành – nghĩa là tất cả người Việt đều có thể bị trục xuất khỏi nước Mỹ.

Lập trường mới này phản chiếu cố gắng rõ rệt của Bạch Cung muốn ngăn chận việc di dân, một vấn đề tổng thống Mỹ vẫn luôn phàn nàn trên đường vận động tranh cử và là vấn đề được ông liên hệ coi là nguyên nhân của những vấn đề tiêu cực tại Mỹ.

Năm ngoái, chính phủ Mỹ bắt đầu theo đuổi việc trục xuất di dân Việt Nam, Cam Bốt và các nước khác vốn đã sống lâu ở Mỹ; những người này bị chính phủ Mỹ gọi là ‘những kẻ lạ tội phạm bạo động – violent criminal aliens’. Nhưng Hoa Thịnh Đốn và Hà Nội đã có một thoả ước rất độc đáo năm 2008 ngăn chận việc trục xuất những người Việt đã đến Mỹ trước ngày 12 tháng Bảy năm 1993 – ngày hai nước cựu thù tái lập bang giao sau chiến cuộc Việt Nam.

Bạch Cung đã đơn phương tái giải thích thoả ước này hồi mùa Xuân năm 2017 để miễn trừ áp dụng thoả ước với những người bị kết tội phạm pháp bạo động – họ không được bảo vệ nữa, và cho phép chính phủ Mỹ gửi một số nhỏ những người Việt đến Mỹ trước năm 1995; chính sách mới này là sự thay đổi của Mỹ kể từ tháng Tám vừa qua. Tuy nhiên, tuần trước một phát ngôn nhân Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội nói là chính phủ Mỹ lại đang đổi chiều.

Hiện tại Hoa Thịnh Đốn tin rằng thoả ước năm 2008 không bảo vệ những người Việt đến Mỹ trước năm 1995 khỏi bị trục xuất, phát ngôn nhân kể trên cho tờ the Atlantic biết; người này muốn được dấu tên theo nguyên tắc làm việc của sứ quán Mỹ.

Phát ngôn nhân này nói, “Hoa Kỳ và Việt Nam đã ký thoả ước song phương về chuyện trục xuất năm 2008; thoả ước quy định các thủ tục trục xuất công dân Việt Nam vốn đến Mỹ sau ngày 12 tháng Bảy năm 1995, và những người này phải tuân thủ các lệnh trục xuất cuối cùng.

Việc trở mặt xoay chiều này của chính phủ Mỹ hiện rõ khi phát ngôn nhân bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận Bộ An ninh Nội chính Mỹ đã gặp các đại diện của sứ quán Việt Nam tại Hoa Thịnh Đốn nhưng từ chối cho biết chi tiết thời điểm các cuộc đàm phán hoặc những việc gì được thảo luận.

Bà Katie Waldman, phát ngôn nhân Bộ An ninh Nội chính Mỹ nói, ‘Chúng tôi có 5.000 kẻ lạ từ Việt Nam đã bị kết án vì phạm pháp với lệnh trục xuất cuối cùng đã được ban hành.Họ không phải là công dân Mỹ, họ bị bắt giữ vào thời những chính phủ trước đây, họ bị kết án và cuối cùng có lệnh của thẩm phán di trú liên bang đòi phải trục xuất họ khỏi nước Mỹ. Việc làm ưu tiên của chính phủ đương nhiệm là trục xuất những kẻ lạ phạm pháp, gửi trả họ về quê cũ của họ.

Nhiều phát ngôn nhân của sứ quán Việt Nam đã không đáp ứng ngay những yêu cầu giải bày sự việc.

Nhưng Trung tâm Hành động Tài nguyện Đông Nam Á, một tổ chức hỗ trợ người di dân có trú sở ở Washington công bố mục đích của cuộc họp là để thay đổi thỏa ước 2008. Thoả ước lúc đầu được quy định có hiệu lực năm năm, và sẽ tự động triển hạn cứ mỗi ba năm cho đến khi một trong hai nước quyết định chấm dứt thoả ước. Chiếu theo quy định thì thoả ước sẽ được tái tục vào tháng tới. Từ năm 1998, lệnh trục xuất cuối cùng đã được ban hành với hơn 9.000 người Mỹ gốc Việt.

Khi chính phủ Mỹ lần đầu tiên quyết định tái diễn dịch thoả ước năm 2008, đã lập luận rằng chỉ những người đến Mỹ trước năm 1995 bị án tội phạm mới không được bảo vệ và bị trục xuất. Việt Nam lúc đầu nhượng bộ và chấp nhận nhận một số những người đó trước khi mạnh mẽ phản đối; khoảng hơn chục di dân người Việt cuối cùng đã bị trục xuất khỏi Mỹ. Quyết định đổi hướng hồi tháng Tám – được trình báo với một toà án ở California hồi tháng Mười – xem ra tạm thời đóng băng chuyện trục xuất nhưng thay đổi mới nhất khiến số phận cuả nhiều người di dân Mỹ gốc Việt rơi vào tình cảnh bấp bênh. Hiện nay tất cả những người Mỹ gốc Việt đến Mỹ trước năm 1995 đều bị bãi miễn quyền được bảo vệ theo thỏa ước năm 2008.

Nhiều người Mỹ gốc Việt đến Mỹ trước năm 1995, vốn là người tỵ nạn từ chiến tranh Việt Nam; tất cả trước đây đều được bảo vệ theo thỏa ước 2008 dưới cả hai triều chính phủ Mỹ của các tổng thống George W. Bush và Barack Obama. Một số là con cái của những người từng có liên hệ với quân đội Mỹ và quân đội Việt Nam Cộng Hoà và đây là điều chế độ hiện hành ở Hà Nội không thích họ, coi họ là những người mạnh mẽ chống chế độ ở Hà Nội bởi họ là con cháu của những người chống kháng Bắc Việt. Nhóm những người chống cộng này gồm cả những người thiểu số là con cháu của những người miền núi liên kết với Mỹ; họ từng bị bách hại ở Việt Nam do họ vừa là người thiểu số vừa là người theo đạo Thiên Chúa.

Hành động của chính phủ Trump phản ánh một lối diễn dịch thoả ước hoàn toàn mới, theo ông Ted Osius, đại sứ Mỹ tại Việt Nam từ tháng 12 năm 2014 đến tháng Mười năm 2018. Ông Osius nói rằng thời ông làm đại sứ, thỏa ước 2008 được chấp thuận bởi các bên liên hệ là không trục xuất tất cả những di dân Việt Nam đến Mỹ trước năm 1995.

Ông Osius cũng nói qua email gửi cho tờ The Atlantic, “Chúng tôi hiểu rằng thoả ước cấm ngăn trục xuất những người Mỹ gốc Việt đến Mỹ trước năm 1995. Cả hai chính phủ Mỹ – Việt và cộng đồng người Mỹ gốc Việt đều diễn dịch thỏa ước theo cách đó.” Ông Osius nói thêm, Bộ Ngoại Giao Mỹ đã giải thích điều này với Bạch Cung và Sở Cưỡng Hành Di Trú và Quan Thuế.

Tin tức về đường lối cứng rắn trở lại của chính phủ Trump đã nhanh chóng làm nhiều người Mỹ gốc Việt bất bình trên các phương tiện truyền thông xã hội; có nhiều nhóm ủng hộ người di dân khuyến cáo về tiềm năng gia tăng những người bị trục xuất.

Ông Kevin Lam, giám đốc tổ chức Hội thảo Tài Nguyên Mỹ gốc Á châu, một nhóm ủng hộ người di dân, nói, “Bốn mươi ba năm trước, nhiều cộng đồng Đông Nam Á và nhiều cộng đồng người Việt đã rời bỏ quê nhà do các cuộc chiến tranh có liên quan đến nước Mỹ, họ ra đi vì sự an toàn của chính họ và sự an toàn của gia đình họ. Nước Mỹ hẳn phải nhớ điều đó.”

Nguồn: theatlantic.com

Tags:

Bình luận

Họ tên

Địa chỉ Email
Nội dung bình luận